Peiling: kiezer blijft zweven, catastrofaal verlies dreigt voor D66, GroenLinks en SP

Deze week zijn er wederom weinig verschuivingen in de opiniepeilingen te zien, maar lijkt de onzekerheid onder kiezers groot. De VVD verliest deze week een zetel, maar PVV en CDA winnen beiden. Hierdoor blijft de top drie u al weken onveranderd, maar onder de oppervlakte heerst toch veel twijfel bij kiezers. Vooral bij oud-kiezers van 50Plus en GroenLinks heerst veel onzekerheid over hun stemkeuze.

Peiling van 28 februari 2021

Op basis van het beeld van de peilingen van de afgelopen weken moeten we concluderen dat het waarschijnlijk is dat drie partijen zich moeten gaan opmaken voor een catastrofaal verkiezingsverlies, namelijk GroenLinks, D66 en de SP. Deze drie partijen scoren ongelofelijk slecht in de peilingen en volgens Peil.nl twijfelen hun vaste kiezers ook meer over hun stemkeuze dan de kiezers van andere partijen (zie afbeelding 2).

Nieuwe partijen profiteren echter van de toegenomen twijfel in het electoraat. Zo scoren de partijen ChristenUnie, Forum voor Democratie, JA21, BIJ1, Code Oranje en Volt meer zetels dan tijdens de vorige verkiezingen van 2017. Met name de winst voor ChristenUnie is hierbij opvallend. Terwijl zij als coalitiepartij kan rekenen op negatieve associaties met het kabinet Rutte III (D66 -6; VVD -1 en CDA 0), scoort de partij van Gert-Jan Seegers als enige regeringspartij gewoon positief (+2) in de peilingen.

Maar uiteindelijk is deze inschatting heel erg onzeker en zijn het slechts peilingen. Deze gegevens worden verzameld door duizenden mensen een vragenlijst te laten invullen en de gegevens te combineren. Ook zijn er betrouwbaarheidsmarges omdat kiezers zelf ook niet altijd weten op welke partij ze willen stemmen en twijfelen. Dit maakt het doen van peilingen nog meer complex. Ook lopen de peilingen eigenlijk een aantal dagen achter op de publieke opinie, en ook deze verandert meestal in golven en niet in een keer.

Dit zien we nu bijvoorbeeld ook in het coronadebat [zie hier en hier]. Toch zijn peilingen zoals die van Maurice de Hond wel betrouwbaar geweest in het verleden. Tijdens de Provinciale Statenverkiezingen van 2019 bleken de inschattingen van Peil.nl vrij accuraat. De Hond schatte zowel de verschuivingen vrijwel perfect in -dat wil zeggen de trend van elke partij afzonderlijk als deel van de zetels in de Provinciale Staten-  als ook de algehele uitslag. Een uitzonderlijke prestatie.

Bron: Maurice de Hond / Peil.nl

Afbeelding 2: Zwevende kiezers

De Hond laat weten dat er tevens nog een ‘grote groep zwevende kiezers’ bestaat, die nog niet zeker is op welke partij zij gaan stemmen. Voor VVD, CDA, PVV en Forum voor Democratie is deze onzekerheid het minst groot: een merendeel van hun kiezers tijdens de vorige campagne gaat ook nu weer op dezelfde partij stemmen.

Voor GroenLinks, PvdA en 50Plus ziet het er echter minder rooskleurig uit.

Bron: Maurice de Hond / Peil.nl

Dat komt onder meer door de gebrekkige campagne van deze partijen. Zo lijkt de PvdA verdwaald in de communicatie en lijkt ze steeds verder af te staan van de realiteit. GroenLinks herhaalt eigenlijk wat alle andere partijen ook al zeggen. Terwijl men bij 50Plus onderling ruziet na het vertrek van Henk Krol.

Kiezers van deze partijen kunnen de uitslag van de verkiezingen dus nog flink gaan beïnvloeden als zij hun stem veranderen, net zoals de coronacrisis van invloed kan zijn op de uiteindelijke opkomst van de verkiezingen en dus ook de uitslag. De Hond laat over de invloed van de coronacrisis het volgende weten:

”Anderzijds lijkt de Coronacrisis een soort mistsluier te leggen over politiek en electoraat en campagne. Als we dan ook weten dat volgende week het kabinet nog besluiten gaat nemen over de volgende fase van deze crisis dan bewegen we ons naar een situatie, die we in Nederland bij Tweede Kamerverkiezingen nog nooit hebben gehad.”